The Lancet: aantal doden in Gaza zal veel hoger uitvallen dan de tot nu toe gepubliceerde cijfers

De verliescijfers van het ministerie van Gezondheid in Gaza (MvG) worden over het algemeen geciteerd en de meeste gebruikers gaan er vanuit dat ze min of meer accuraat zijn, met de aantekening dat er een marge is van 11.000 vermisten van wie een groot deel onder het puin ligt. Er zijn ook instanties die aangeven dat de cijfers zijn overdreven, waaronder  de Israeli's en de Amerikanen. Maar vrijdag was een ander geluid te horen: het wetenschappelijke tijdschrift The Lancet publiceerde een studie waaruit blijkt dat de het Gazaanse ministerie vermoedelijk 41% van het dodental te laag aangeeft.

De studie, van de hand van de eerste auteur, Zeina Jamaluddin, epidemioloog van de  Londense School voor Hygiene en Tropische Geneeskunde, gebruikte de methode capture-recapture die eerder is toegepast bij diverse conflicten in de wereld, waaronder Bosnië en Ruwanda -Burundi. De cijfers van het MvG die zijn gebaseerd op de lijsten van de ziekenhuizen, werden vergeleken met een lijst waarop familieleden hun sterfgevallen konden melden en met diverse ''sociale media'' (Facebook, Whatsapp, Instagram en X en Telegram). De drie lijsten werden ontdaan van overlappingen en gecombineerd. Vervolgens kwam er - in juli 2024, toen de lijst van het MvG het aantal van 37.877 doden aangaf  - een aantal uit van tussen de 55.298  en 78.525.  Het Lancet-team concludeerde dat de beste schatting van het aantal doden als gevolg van trauma door geweld zou uitkomen op 64.260, wat overeenkwam met een ''onderraportage'' door het MvG van 41%. Dit komt overeen met een 2.9% van de populatie van Gaza van voor de oorlog of 1 per 35 Gazanen.

Het team van de Lancet neemt aan dat de onderreportage van 41% voortduurt. Het neemt daarom aan waar op 6 oktober 2024 het cijfer van het MvG 41.909 bedroeg, het juiste aantal boven de 70.000 zou moeten liggen. (Inmiddels moet het de 80.000 hebben overschreden). Verder is het duidelijk dat 59, 1% van de slachtoffers kinderen, vrouwen, of ouderen zijn, wat volgens Zeina Jamaluddin de vraag doet rijzen in hoeverre Israel zij  best doet zo min mogelijk onschuldige slachtoffers te treffen. 

Ook is het belangrijk te weten dat de 11.000 vermisten niet zijn meegeteld, omdat onduidelijkheid bestaat over de vraag of zij niet zijn gearresteerd of anderszins nog in leven zijn. Evenmin zijn meegeteld alle sterfgevallen door honger, ziekte of gebrek aan schoon water en sanitaire omstandigheden. In vergelijking met andere studies die door dezelfde groep zij verricht zou het logisch zijn om te veronderstellen dat er in de periode februari tot augustus 2024 2689 doden zouden zijn geweest door niet besmettelijke infectieziekten, 2720 door endemische aandoeningen, 11.460 door mogelijke epidemieën en 330 door complicaties bij moeders en kinderen bij geboorten. De cijfers werden echter niet meegeteld omdat controle door de situatie te onzeker was. 

Wat echter vrij zeker is, is dat in een vreedzame situatie de nodige onaangename verrassingen te verwachten zijn. Waarschijnlijk zal het niet zover komen als de 186.000 doden die werden genoemd in een eerdere studie, maar flink hoger wordt het wel.

Nieuwsuur stelt vragen aan de verkeerde mensen als het om vervolging Israelische soldaten gaat

Hind Rajab

Het programma Nieuwsuur heeft zich woensdagavond op de Stichting Hind Rajab (SHR) gestort. De aanleiding was natuurlijk het verhaal dat een Israelische soldaat door zijn vaderland op het nippertje werd teruggehaald uit Brazilië, nadat de SHR een lijvig dossier naar Brazilië had gestuurd met video's en foto's van de huizen die hij had opgeblazen en de nodige beschrijvingen - waarna Brazilië een justitieel onderzoek was gestart. 

Op zich was dat natuurlijk een gunstige ontwikkeling, dat dossier en de actie van Brazilië, alleen jammer dat de soldaat op tijd weer thuis was. In ruim een jaar heeft Israel gegrossierd in taferelen van ontploffende huizen, kantoren en woonwijken, uiteengerukte lijken, gewonden en soms beelden genomen door drones van ontploffende mensen en voertuigen. Onder die beelden zijn er ook tientallen, zoniet honderden van krijgshaftig opgestelde soldaten die voor het thuisfront huizen of achter hen gelegen hele wijken opblazen, dan wel huizen in brand steken en zelfs van soldaten die voor de camera er prat op gaan dat ze eigenhandig kinderen hebben vermoord. Omdat het Israelische leger tegen dit soort acties geen enkele maatregel heeft genomen - integendeel, dit soort gedrag lijkt aan te moedigen - heeft de Stichting Hind Rajab intussen een flink aantal dossiers opgesteld, ook van Nederlanders. En dat lijkt me volledig terecht. Als niemand er paal er perk aan stelt of er zelfs maar iets van zegt, laat dan in godsnaam een stichting dat werk doen en de eigen richting van losgeslagen Israeli's een halt toeroepen. Bravo zou ik zeggen.

Maar daar dachten ze bij Nieuwsuur toch anders over. Het begon al met de vermelding dat de SHR is opgezet door de ''controversiële'' Belg Abou Jahjah. Hoezo controversieel? Oh ja, hij was geboren in Zuid-Libanon, in Hezbollah terrein, en hij heeft wel eens verteld dat hij niet alleen maar leuke herinneringen aan de Israelische acties uit die tijd heeft. Dat zette al de toon. Vervolgens kwam de strafpleiter Knoops in beeld, die staande voor het gebouw van het Internationale Strafhof liet weten dat wat de SHR doet wel tot strafvervolgingen kan leiden, maar er zuinigjes aan toevoegde dat het ook mensen zou kunnen inspireren om mensen zwart te maken. Hoe dat in zijn werk zou moeten gaan, was niet duidelijk. Er worden dossiers opgesteld op basis van openbaar foto- en filmmateriaal waarin die mensen zichzelf al behoorlijk zwart maken, zonder dat er iets mee gebeurt. Bij geweldszaken of verkrachtingen wordt er altijd op aangedrongen aangifte te doen en de enige instantie die er nu wat tegen onderneemt is de SHR. En als dat anderen  zou aanmoedigen om hetzelfde te gaan doen, wat dan nog? Maar Knoops is er altijd op uit om Israel te beschermen. Ik betwijfel eerlijk gezged of hij van katholiek Joods is geworden, maar sinds zijn huwelijk met Carry Hamburger is hij wel bijzonder voorzichtig geworden in dit opzicht.

Diab Abou Jahjah

Nieuwsuur had nog een pijl op zijn boog Dat was een interview met een meneer die tot voor kort een justitieel raadgever was geweest van de Israelische premier Netanyahu. Hij had hetzelfde op te merken als Knoops en voegde eraan toe dat ''zo'n stichting'' natuurlijk ook geen inzicht heeft in de militaire strategieën die bij het opblazen van woonblokken een rol spelen. Hij wist bovendien ook dat er nu ''heel veel'' onderzoeken lopen van de militaire procureur generaal naar het gedrag van individuele militairen. Hij zou er bij kunnen vertellen dat die waarschijnlijk uiteindelijk nagenoeg allemaal zullen worden geseponeerd. Maar dat is niet eens het belangrijkst. Want  waarom en hoezo vraagt Nieuwsuur uitsluitend een mening van een meneer die aan de kant staat van degenen die worden vervolgd? Waarom niet wat dieper ingegaan op de kant van de SHR? Wat we te zien kregen was een staaltje slaafse, ontkennende journalistiek waarbij en passant de mensen van de Hind Rajab Stichting de enigen waren die zwart werden gemaakt. Blijkbaar is het erg moeilijk voor een Nederlands medium om met een zekere afstand iets over Israel te maken en daarbij niet niet in oude gewoontes te vervallen.  

Libanon heeft na twee jaar weer een president

Joseph Aoun (Wikidata)

Libanon heeft eindelijk, na twee jaar en eindeloze pogingen met stemmingen die niet het vereiste aantal opleverden, weer een president, Het is Joseph Aoun geworden, sinds 2017 commandant van het Libanese leger. Hij is geen familie van de vorige president, Michael Aoun,  die volgens mij aanzienlijk flamboyanter was. Ik ben nog eens in de jaren negentig door hem uitgescholden en op het nippertje niet uit een persconferentie verwijderd in diens bunker onder zijn stukgeschoten paleis.

 Joseph Aoun kwam in de picture toen hij in 2015 commandant werd van de regio Zuid-Libanon. Er kwam toen een onder meer door Qatar geleide beweging op gang om hem  kandidaat-president te maken. Hij werd in 2017 de opperste commandant, een functie die twee keer werd verlengd, het laatst in december 2024. Uiteindelijk kreeg hij de steun van meer landen waarvan de VS en Saudi-Arabië het belangrijkst zijn. In het parlement, waar hij tweederde van de 128 stemmen moest krijgen haalde hij het met steun onder meer van de fractie van de Kataeb die wordt geleid door de moordenaar Samir Geagea, de Amal-beweging van Nabih Berri en de Progressieve Socialistische Partij van Jumblatt. '

Aoun, die morgen 61 wordt, werd geboren in het Metten district van Beirout. Hij haalde twee batchelors, één in militaire studies en één in internationale relaties, er werd verder opgeleid in de VS (onder meer in terrorisme-bestrijding) en in Syrië. Hij spreekt vloeiend Arabisch, Frans en Engels. Zij  benoeming zet, met steun van de Amerikanen en de Saudi's kracht bij aan de plannen om het Libanese leger de plaats te  laten overnemen van de Israeli's in Zuid-Libanon. Dat is hard nodig, want het einde van de termijn van het staakt-het-vuren nadert snel en de Israeli's hebben tot nu toe alleen de plaats Naqoura vrijgegeven. Ook heeft Unifil ruim 300 inbreuken van hen op het staakt-het-vuren opgetekend (waaronder het veelvuldig opblazen van huizen), tegen Hezbollah twee. De wederopbouw van Zuid-Libanon, die miljarden zal gaan kosten, kan dan ook ter hand worden genomen. Overigens maakte de twee jaar zonder president en Aouns verkiezing nog weer eens pijnlijk duidelijk dat het tijd is hopeloos verouderde Libanese kiessysteem aan te pakken, waarbij is vastgelegd dat de president altijd een christen, de premier altijd een sunniet, het hoofd van het parlement altijd een sjiïet en de commandanten van leger en de inlichtingendiensten altijd christenen moet zijn. Het is  totaal onwerkbaar geworden.

Man en twee neefjes gedood bij Tubas

Drie keer Basharat

Een Israelisch vliegtuig (of drone, dat is niet duidelijk) heeft voor de tweede maal in twee dagen een bombardement uitgevoerd in Tamoun, een plaats ten noorden van Tubas op de Westoever. Daarbij werd de 23-jarige Adam Kheir-eddin Ahmed Basharat gedood. Maar niet alleen hij, ook zijn twee kleine neefjes, de negenjarige Reda Ali Ahmed Basharat en de 10-jarige Hamza Ammar Ahmed Basharat werden door dezelfde bom gedood. Het is overigens bezetters verboden om burgers van bezette gebieden vanuit de lucht aan te vallen. Het geldt als een oorlogsmisdaad. Het aantal door Israel gedode Palestijnen van de Westoever sinds 7 oktober 2023 is nu 845, van wie 175 kinderen.

Israelische troepen hebben in de nacht van dinsdag op woensdag 45 arrestaties verricht. Onder de arrestanten waren ook een vrouw en een kind. Het aantal van 45 is abnormaal hoog, gewoonlijk worden er per dag 15-20 mensen opgepakt. De arrestaties vonden plaats in Hebron, Nablus, Tubas, Tulkarem, Ramallah en Jeruzalem. In de plaats Sa'ir (bij Hebron) werd een gezelschap van 25 mensen op straat gescreend. Er werden twee van de 25 opgepakt. Volgens het Comité van (ex) gevangenen en de Palestijnse Vereniging van Gevangenen is het aantal van 11.000 gevangenen intussen ruimschoots overschreden.

Ja'afar Dababseh die dinsdag werd gedood

Volgens het laatste rapport van het Verzetscomité tegen de Muur en de Nederzettingen zijn er in het jaar 2024 niet minder dan 16.612 aanvallen uitgevoerd door kolonisten op Palestijnse burgers en hun bezittingen. Dat betekent een enorme toename ten opzichte van het jaar ervoor. In de plaats Bardala in hey noorden van de Jordaanvallei werden dinsdag twee Palestijnen opgepakt die zich verzet hadden tegen een diefstal van koeien die toebehoorden aan Palestijnen. Op de weg van Ramallah naar Nablus werden dinsdag auto's met stenen bekogeld. In Jeruzalem zag - in Silwan - de Palestijn Shadi Samreen zich gedwongen zijn eigen huis te slopen dat zogenaamd zonder vergunning was gebouwd. In het Fawar-kamp (ten zuiden van Hebron) raakten dinsdagavond vier Palestijnen gewond met scherpe munitie die door Israeli's was afgevuurd tijdens een bestorming van het kamp.

Israel en Palestijnse Autoriteit beide in actie op de Westoever en Trump dreigt

Een speciale eenheid undercover soldaten is dinsdagmorgen heel vroeg het dorp al-Badhan (ten noordoosten van Nablus) binnengedrongen en heeft daar het vuur geopend op de 40-jarige Ja'afar Ahmed al-Dababseh toen hij zich voor zijn huis vertoonde. Hij overleed ter plekke aan zijn verwondingen. Het was een vooropgezette moord. Een woordvoerder van De Ezzedin al-Qassem-eenheden bevestigde later dat Ja'afar Dababseh een commandant van de eenheden van Hamas was. 

 Op dezelfde dag werden bij een beschieting in  Tamoun (etn zuidoosten van Tubas) twee mannen gedood. De één was Suleiman Mustafa Oteishat, wie de andere was bleef onduidelijk, zijn lichaam werd door het bezettingsleger in beslag genomen. De Israelische troepen waren Tamoun kort na middernacht binnengedrongen. Ze vielen huizen binnen en er vlogen drones laag over. Vermoedelijk was de beschieting het werk van één van de drones. Zondag werd in het Askar kamp bij Nablus de 17-jarige Moataz Ahmed Madani doodgeschoten. Dat gebeurde toen de Israelische soldaten het kamp bestormden en in het wilde weg kogels en traangasgranaten afvuurden. Een dag eerder werd in het dorp Meithalun (ten zuiden van Jenin) de 37-jarige Hassan Ali Rabaya doodgeschoten nadat eerst zijn huis een tijd lang was belegerd. Sinds 7 oktober heeft het Israelische bezettingsleger 842 Palestijnen van de Westoever gedood, waarvan 173 kinderen. Er werden 7.000 Palestijnen gewond. 

De Palestijnse Veiligheidstroepen zijn intussen nog steeds bezig met hun ''schoonmaak''actie in en rond Jenin. Afgezien daarvan heeft Hamas geprotesteerd tegen een actie van de troepen van de Palestijnse Autoriteit bij de plaat Attil (ten noorden van Tulkarem) waarbij drie verzetsstrijders gewond zijn geraakt. Hamas noemde het een ''escalatie waaruit de onvaderlandslievende wijze van de veiligheidstroepen van de PA bleek.  Bij de actie van de troepen van de PA raakte de oprichter van de Tulkarem Brigade, Yousef Muhanna, zwaar gewond.

Het Israelische leger is intussen een zoekactie aan het houden in de buurt van Qalqilya naar de schutter(s) op een bus, waarbij maandag drie Israeli's werden gedood. Kolonisten staken in de nacht van maandag op dinsdag verscheidene Palestijnse huizen in brand. Minister van Financiën Bezalel Smotrich riep op tot een actie waarbij nu eens eindelijk alle wapens en alle ''terroristen'' van de Westoever uit de wereld zouden worden geholpen. Op sociale media pronkten intussen kaarten van Israel waarop al het nieuw verworven gebied, waaronder in Libanon en Syrië stond afgebeeld. Ook die kwamen uit de koker van Smotrich. De suggestie was dat Israel het allemaal wil houden. De Palestijnse Autoriteit en Jordanië lieten hiertegen een protest horen.

In Gaza werd intussen door gebombardeerd. Er waren minimaal 49 slachtoffers, waaronder vier kinderen in een tent in het ''veilige'' Mawasi gebied. Onderwijl zwellen de berichten weer aan dat er een staakt-het-vuren aan aan het komen is met een eerste wisseling van gijzelaars. Donald Trump, net bevestigd als overwinnaar van de verkiezingen om het presidentschap, schijnt zijn kans te ruiken. Hij zet dat '' de hel zou losbreken als de gijzelaars (hij bedoelt de Israelische gijzelaars) niet vrij zouden komen  voordat hij is geïnaugureerd''. Die hel, lichtte hij toe, zou vooral voor Hamas heel onplezierig uitpakken. Hamas liet intussen weten dat het bij de deal wèl vasthoudt aan de eis dat Israel zijn militaire acties staakt. 

  

De voorlopige statistiek van een Israelische krijgstocht zonder einde

Het nieuwe jaar is een mooie gelegenheid om de balans op te maken moet het Palestijnse media bureau hebben gedacht. Dus publiceerde het de jongste statistiek van de Israelische genocide. Dit begint met de constatering dat - dankzij de bereidwillige medewerking van Amerika (dat vier keer een resolutie van de Veiligheidsraad torpedeerde en de noodzakelijke bommen leverde tot een bedrag van - inmiddels - 25,9 miljard dollar) er tot nu toe 88.000 ton (88.000.000 kilo) explosieven op Gaza zijn gedropt. Dat komt overeen met vier maal de atoombom die werd uitgeworpen boven Hiroshima.

Vernielingen

Daardoor is het aantal gedode en vermiste personen opgelopen tot 56.715 (waarvan 11. 200  waarvan de lichamen ontbreken of die onder het puin liggen). Daaronder waren 1.413 families die geheel werden uitgeroeid en 3.467 familie waarvan nog één lid gespaard bleef. Er werden 17.818 kinderen gedood (het grootste deel onder de 5, en 12.287 vrouwen. 35.060 kinderen hebben beide ouders verloren of één van hen, 12.125 vrouwen raakten hun echtgenoot kwijt. 

De statistieken zijn echter onvolledig, want 44 kinderen stierven door ondervoeding, meerdere honderden werden echter niet geregistreerd; zes kinderen stierven door onderkoeling, maar enkele honderden werden evenmin geregistreerd. Verder zij er geen gegevens over sterfgevallen onder de 12.500 kankerpatiënten voor wie de behandeling stopte door gebrek aan medicamenten; of onder de 350.000 chronisch zieken (waaronder diabetici) van wie de behandeling stopte door gebrek aan medicijnen of dialyse; of onder de 2.136.026 lijders aan diverse infectieziekten (hepatitis, polio, huidziekten, longproblemen, of ingewandproblemen (waaronder diarree). En dan waren er nog ruim 60.000 zwangere vrouwen die het vrijwel onder medische hulp moeten stellen.

Onder hen die werden gedood bevonden zich 1.068 artsen en verplegers (volgens een opgave van het ministerie van Gezondheid); 94 leden van de burgerwacht, en 728 politiemensen, 203 journalisten (een hoger aantal dan in de Tweede Wereldoorlog). Verder werden bijna 10.000 mensen opgepakt waaronder 331 medisch personeel, werkers voor de media, en 26 van de burgerwacht. Van de 10.000 overleden er ruim 30 als gevolg van marteling in gevangenschap. Drie van hen waren artsen.

De gevaarlijkste plek voor kinderen

Ongeveer 2 miljoen mensen zijn ''displaced''. Zij bevinden zich voor het grootste deel in ongeveer 10% van de Gaza-strook (360 vierkante kilometer) die als ''veilige gebieden'' zijn aangemerkt. er vonden 21 aanvallen op deze gebieden plaats. Van hen 110.000 tenten intussen ingezakt of anderszins onbewoonbaar geworden.  Israel heeft verder 161.600 wooneenheden geheel en 194.000 wooneenheden gedeeltelijk vernield, 162 gezondheidsklinieken (waaronder nagenoeg alle ziekenhuizen) grotendeels of geheel;

  135 scholen en universiteiten geheel en 353 scholen en universiteiten gedeeltelijk, 823 moskeeën grotendeels en 158 heel ernstig beschadigd, en 3 kerken. Er zijn 206 archeologische sites vernield, en 213 civiele posten van de regering. Ook zijn  19 van de 60 begraafplaatsen vernield en zijn 2.300 lichamen verdwenen. 

Verder is nog 3.130 kilometer elektriciteitskabel weg, 125 ondergrondse transformators, 330 km of waterleiding, 655 km riolering, 2.835 km wegen; zijn 42 sporthallen/speelplaatsen en gemeenschapscentra verdwenen en 717 waterbronnen onklaar gemaakt.

De vernieling betreft 86% van de Gaza-strook. Het opruimen gaat jaren vergen.

Mahmoud Abbas sluit kantoren Al-Jazeera

Palestijnse veiligheidstroepen

De Palestijnse Autoriteit van Mahmoud Abbas heeft de uitzendingen van al-Jazeera verboden en het werk van de zender en online krant verboden. Het kantoor in Ramallah kreeg een bezoek en werd vervolgens gesloten. Volgens een verklaring van een Palestijnse ministeriele commissie die zich met de pers bezighoudt heeft al-Jazeera de bestaande afspraken geschonden. Maar dat is lulkoek. De reden is dat de troepen van de PA sinds begin december bezig zijn aan een actie om de de Jenin-Brigade van het Palestijnse verzet, die volgen de PA onder controle zou staan van de Islamitische Jihad,  onder controle te brengen. Daarbij zijn diverse Palestijnen vermoord. En wat belangrijk is: geen enkel Palestijns heeft erover bericht, want iedereen is als de dood voor de maatregelen van Abbas. Nagenoeg alleen al-Jazeera heeft erover bericht, en verder  hebben twee onafhankelijke kranten er ook wat over gemeld. 

Shaza Sabbagh

Op 6 december werd een leider van de groep, die door Israel gezocht werd, Yazeed Jayasa'a door de PA doodgeschoten. Wat later werd ook een jongen die voor zijn vader een boodschap afleverde op de motor neergemaaid, waarbij een familielid gewond raakte. Verder werd de Palestijnse journaliste Shaza al-Sabbagh voor de deur van haar huis doodgeschoten p het moment dat ze met twee peuters van de buren wat lekkers wilde gaan kopen. Shaza was bezig geweest details van de moorden te verzamelen. Dat zouden er in totaal zeven zijn geweest. 

 Heel precies kan niemand zijn, want ook de Israelische kranten melden er eigenlijk niets over. Nu breken de protesten echter los. De buitenlandse persvereniging in Israel heeft bezwaar gemaakt en de VN heeft geprotesteerd. Het is intussen buitengewoon duidelijk dat de Palestijnse Autoriteit zich opnieuw voor een Israelisch karretje heeft laten spannen. En de PA heeft toch al de naam dat het een organisatie is die eigenlijk het vuile werk voor Israel uitvoert. Het is niet duidelijk waarom de PA haar naam opnieuw te grabbel gooit. Er wordt gespeculeerd dat het is om in de running te blijven om straks (mede) het beheer over Gaza over te kunnen nemen. Al-Jazeera heeft intussen gezegd dat ze doorgaan met nieuws te brengen van de Westoever, zoal het nog steeds nieuws brengt uit Gaza en uit Israel.

In Gaza is de toestand slechter dan ooit. Het is bar koud, grote aantallen tenten bleken niet bestand tegen de wind en zijn ingestort, andere staan voor een groot deel onder water. Israel bombardeert daar vrolijk tussendoor. Donderdag vielen er weer tenminste 11 doden waaronder een aantal kinderen in het zogenaamd ''veilige'' Mawasi bij Khan Younis. Israel meldde dat et ging om de politiecommandant en zijn rechterhand. Het Palestijnse regeringsbureau meldde dat de politiecommissarissen Mahmud Salah en Hussam Shahwan inderdaad waren gedood, samen met 10 anderen, waarbij 15 gewonden vielen. Het bureau beschuldigde Israel ervan aan te sturen op een totale door niemand in touw gehouden chaos. Een andere slachtpartij was op de Salah Eddinstraat in Gaza-stad, daar vielen tien doden. Ook de fotojournalist Hassan al-Qishaoui werd gedood. Hij was de 202de journalist. In totaal was het dodental donderdag 73. 

Intussen zijn ook zes baby's overleden door onderkoeling. Van verschillende kanten kwamen waarschuwingen dat Gaza al enkele maanden een fractie aan hulp ontvangt zodat iedereen er tekort komt en ernstig honger lijdt. Het risico van onderkoeling (hypothermia) stijgt door de tekorten aan voedingsstoffen. Japan Chapagain van het Internationale Rode Kruis en de Rode Have Maan zei dat het sterven van baby's de risico's nog eens onderstrepen. Hij herhaalde zij oproep om ongehinderd konvooien door te laten. ''Zonder vrije toegang zullen kinderen door vriezen. Zonder vrije toegang zullen families omkomen van honger. Zonder vrije toegang kunnen humanitaire hulpverleners geen levens redden,'' aldus de baas van het Rode Kruis.