(Foto Anja Meulenbelt)Dankzij het Centraal Joods Overleg CJO (lees: het CIDI) heeft Nederland dit jaar een novum: twee Kristallnachtherdenkingen: één voor Joden en één voor alle andere mensen.
De Kristallnacht was een eerste grote antisemitische pogrom van de nazi's. Op 9 november 1938 trokken de bruinhemden door Duitse dorpen en steden, brandden synagogen plat, vernielden duizenden winkels van Joden en vermoordden honderden mensen en stuurden er tienduizenden naar concentratiekampen. Deze gebeurtenis wordt sinds 1992 herdacht door Nederland Bekent Kleur, als een historische gebeurtenis die het waard is om bij stil te staan, en als een afschrikwekkend voorbeeld voor waar racisme en uitsluiting toe kan leiden.
In de afgelopen jaren spraken op de herdenking onder meer Awraham Soetendorp (rabbijn), Eduard Nazarski (directeur Amnesty), Yassin el Forkani (imam) en Ed van Thijn (oud-burgemeester). Maar verleden jaar kwam het CIDI (voor de niet-ingewijden, het Centrum Informatie en Documentatie Israel waar de ongekroonde onderkoning van Joods Nederland Ronny Naftaniël de scepter zwaait) vlak voor de herdenking ineens tot de conclusie dat de herdenking foute boel was. Immers, een oproep voor het houden van de herdenking was op de site van de Internationale Socialisten (één van de groeperingen waar Nederland bekent Kleur mee samenwerkt) verschenen naast een oproep tot BDS (Boycot, Divestment and Sanctions) van Israel. Het CIDI liet daarop - let wel zo'n kleine twee weken vóór de herdenking - een persbericht uitgaan dat de Joodse organisaties afstand namen van deze herdenking en voortaan zelf een herdenking zouden gaan organiseren. Dat was een poging tot sabotage, een ordinaire rotstreek waarbij het CIDI weloverwogen misbruik maakte van het morele gezag dat Joden (en dus ook joodse organisaties) als slachtoffers par excellence van WO II bij veel mensen hebben. En het werkte, zoals Naftaniel natuurlijk ook wel wist toen hij dat persbericht uitgaf. Een aantal gevraagde sprekers liet weten bij nader inzien het toch liever niet te doen en een musicienne die al haar medewerking had toegezegd, trok zich terug 'omdat ze hier niet in betrokken wilde worden'.
De herdenking ging desondanks door, zie hier het korte verslag op mijn blog (of het wat langere op dat van Anja Meulenbelt) .
Maar dit jaar gaat het dus anders op 9 november. Er is een herdenking van het Platform Stop Uitsluiting en Racisme (waarin ook Nederland Bekent Kleur is vertegenwoordigd) en er is en herdenking voor en door Joden die wordt georganiseerd door het CJO (lees opnieuw: het CIDI).
De herdenking van het Platform Uitsluiting en Racisme wordt zoals altijd gehouden om 19.30 uur op de Hoek Zwanenburgwal/Amstel (bij het stadhuis) in Amsterdam. Sprekers zijn ondermeer wethouder Andrée van Es, publiciste Marjan Sax, Nuri Karabulut, de voorzitter van DIDF (vereniging van arbeiders uit Turkije) en de voormalig verzetsstrijdster Mirjam Ohringer.
Deze herdenking is - zoals vanouds - mede bedoeld als een manifestatie tegen antisemitisme, racisme, en uitsluiting waar ook ter wereld. Hopelijk is het ook dit jaar - net als voorgaande jaren - een manifestatie waar werkelijk van alles aan deelneemt, Joden, Marokkanen, Turken, jong en oud en wie dan ook.
Oud-verzetsstrijdster Mirjam Ohringer tijdens de herdenking van verleden jaar (foto Anja Meulenbelt)
En daarnaast is er dan ook een Joodse manifestatie, waarop naar we mogen aannemen, de Kristallnacht uitsluitend wordt herdacht als een uiting van anti-joods barbarisme. Dat is geheel in de lijn van sommigen die menen dat de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog zo uniek was dat zij nergens mee kan worden vergeleken, alleen kan dienen als één van de redenen waarom Israel bestaansrecht heeft, nooit mag worden gebruikt als een waarschuwing tegen andere vormen van racisme en ook zeker niet in één adem mag worden genoemd met meer eigentijdse moordpartijen als in Rwanda-Burundi, Srebrenica of waar dan ook.
Die tweede, exclusief Joodse, herdenking wordt dezelfde dag gehouden, maar van 17.00-18.00 uur bij de Portugese Synagoge aan het Mr. Visserplein te Amsterdam. De voornaamste spreker is burgemeester Eberhard van der Laan en als om het exclusief joodse karakter van de gebeurtenis te onderstrepen is er aansluitend een kranslegging bij de ingang van de Hollandse Schouwburg vanwaar in 1940- 45 de Joodse slachtoffers van de nazi's op transport werden gesteld.
Verleden jaar schreef ik over de poging van het CIDI om de herdenking van Nederland Bekent Kleur kapot te maken en de zaak naar zich toe te trekken dat het CIDI 'een gevaarlijk spel' speelde. Nu Israel steeds meer kritiek te verwerken krijgt van wat progressievere kringen, sluit het CIDI zich steeds meer aan bij rechts en ultrarechts en laat het zich meevoeren in een klimaat waar - mede onder invloed van Geert Wilders - mensenrechten en gelijkwaardigheid van alle mensen naar de achtergrond zijn verdrongen. 'Het dreigt,' schreef ik, 'hiermee 'officieel' Joods Nederland te isoleren en in een ultra-rechtse hoek te zetten. Wie de Kristallnacht wil isoleren als een zaak die alleen mensen aangaat die een historische gebeurtenis willen herdenken zonder daar lessen uit te kunnen of willen trekken voor het heden - wie bij die herdenking iedereen wil uitsluiten die niet kritiekloos achter Israel staat - zet de deur open voor een toekomst waarin straks Joden en anderen misschien wel gescheiden herdenkingen zullen hebben.'
En zover is het dus nu gekomen.












