Wie polariseert er eigenlijk de Kristallnachtherdenking?

 Oud-premier Dries van Agt tijdens de Kristallknachtherdenking 2017 in Perdu (foto Anja Meulenbelt)

 Zoals de laatste jaren het geval is, waren er donderdagavond 9 november opnieuw tenminste twee herdenkingen van de Kristallnacht in Amsterdam. Dit begon  in 2011 en het is tijd om ons er nog eens rekenschap van te geven waarom die splitsing in 2010 door ''de Joodse gemeenschap'' werd geforceerd. Dat gebeurde met een (mislukte) poging om de al sinds 1992 bestaande, herdenking de nek om te draaien omdat hij  ''te gepolitiseerd'' zou zijn. De reden was dat de Internationale Socialisten, één van de organisaties die de herdenking ondersteunden, op hun site, naast een oproep om aan de herdenking deel te nemen, een oproep had staan om Israel te boycotten (BDS toe te passen)..

Het was natuurlijk een belachelijke reden. De organisatoren van de herdenking waren zelf niet van de Internationale Socialisten en hadden geen enkele mogelijkheid om die onder druk te zetten (als zij dat al had gewild).  Maar voor het joodse lobby, het CIDI, en het CJO (Centraal Joods Overleg) was het ineens genoeg. Dit was en ultra linkse, anti-Israeliche herdenking. Sindsdien wordt de herdenking jaar in jaar uit met vuil overladen en schrijft een heel scala aan publicaties van het NIW, Elsevier, Het Parool tot en met de overdadige serie rechtse scheldsites die ons land rijk is, dat de herdenking helemaal niet over de Kristallnacht gaat,  anti-Israelisch, antisemitisch, en ultra links en Hamas vriendelijk is. You name it. Zo'n beetje alles wat rechtse haatscribenten en een enkele columniste als de enge Elma Drayer van de Volkskrant  uit hun dikke duim tevoorschijn konden sabbelen.

 Helmert Woudenberg tijdens de eenakter ''Waterman''. (Foto Anja Meulenbelt)

Kristallnachtherdenking 2017 in Perdu

De Kristallnachtherdenking van 2016 in de Uilenburger synagoge.  

Ook dit jaar is er in Amsterdam weer een herdenking van de Kristallnacht, de nacht waarop in Duitsland de nazi's een anti Joodse pogrom organiseerden. Synagogen, winkels en andere bezittingen van Joden gingen in vlammen op, honderden werden gedood en tienduizenden werden naar concentratiekampen gestuurd. Achteraf gezien was dit het begin van de jodenvervolging. De herdenking staat stil bij het verleden en de slachtoffers van toen, en de gevaren van racisme en vreemdelingenhaat die helaas, net als de jaren '30 van de vorige eeuw, weer volop rondwaren.  
 De herdenking is op 9 november 2017,  om 19.30 uur, in  
Theater Perdu, Kloveniersburgwal 86,  Amsterdam
De toegang is gratis - maar wees er snel bij want het aantal plaatsen is beperkt en wie het eerst komt. het eerst maalt. (Het Comité Kristallnachtherdenking hanteerde aanvankelijk een lijst met aanmeldingen, maar die is teruggetrokken er het één en ander fout mee is gegaan).

Niet alleen Trump maakt ''fake news'', het NIW kan er ook wat van

''Rechts mag van alles beweren, maar links moet het eerst maar eens bewijzen.'' Deze zin staat al heel lang in mijn geheugen gegrift. Het was één van de wijze lessen  van een oudere collega bij het toenmalige Vrije Volk in Rotterdam, toen ik destijds begon in de journalistiek. Een les die deze dagen een nieuwe betekenis kreeg bij de verkiezing van Donald Trump, die ongeveer alles wat hem betreft verzonnen vindt, terwijl hijzelf de belangrijkste vervalser is. Zo vindt hij de Amerikaanse hulpverlening aan het door een orkaan getroffen Puerto Rico bijvoorbeeld ''fantastisch', terwijl ze daar na tien weken toch nog vrijwel allemaal zonder stroom zitten.
Trumps vreemde relatie met de realiteit wordt redelijk belicht door diezelfde media die hij van het verzinnen van nieuws beticht. En mede daardoor valt het nu ook ineens op dat het eigenlijk gaat om een veel breder verbreid fenomeen. Kijk in de VS naar Beitbart, the ''Freedom Center'' van David Horowitz en al die vergelijkbare instellingen. Of neem Nederland met zijn rijke traditie aan sites als De Dagelijkse Standaard, de Post Online, Geen Stijl, Jalta of hoe ze allemaal mogen heten, en het NIW....
Het NIW? Het Nieuw Israelietisch Weekblad?
Ja, ook het NIW. Ooit was het een redelijk gerespecteerd weekblad voor de Joodse minderheid (ik ben er zelf meer dan 20 jaar medewerker van geweest), tegenwoordig hoort het volledig thuis in de categorie van de makers van fake news. Wat niet vreemd is als we ons realiseren dat hoofdredacteur Esther Voet en de voornaamste redacteur, B. P. (Bartje) Schut 1), afkomstig waren van Jalta, waar beiden overigens niet zo lang geleden door hoofdredacteur Livestro de laan werden uitgestuurd in een poging het blad een klein beetje geloofwaardiger te maken.

Nog een keer de Kristallnachtherdenking: ''Liever voorkomen dan scherven ruimen''

Nog één keer een Kristallnachtherdenkingsrede. Van Jaap Hamburger, voorzitter van Een Ander Joods Geluid maar hier a titre personel sprekend. Een Jood dus (zoals we elk jaar minstens een Joodse redenaar hebben) die desondanks niet welkom was in de Uilenburgersjoel (netzomin als al die andere Joden die jaarlijks onze herdenking bijwonen en die aannamen dat ook voor hen de Uilenburgersjoel was gerestaureerd en hem daarom hadden ''gekaapt'' zoals sommige 'gerenommeerde' persorganen dat noemden. Wij noemden het gewoon een huurcontract waarvoor we hadden betaald). Hamburger heeft het over wat de Kristallnacht inhield (zoals we dat elk jaar doen, ook al beweren Ron van der Wieken van het CJO, het Nieuw Israelietisch Weekblad, Jonet, de hersenloze columniste Elma Drayer en al die andere mensen die nog nooit op onze herdenking zijn geweest maar desondanks o zo goed weten wat daar gezegd wordt, dat we dat nooit doen). Uiteraard is Hamburgers betoog ook heel antisemitisch en anti Israel. Dat moet wel, want dat zeggen die hiervoor genoemde mensen en instanties ook allemaal. O, en hij prijst Trump de hemel in. Volgens Elma Drayer van de Volkskrant dan. Net zoals de theologe Janneke Stegeman trouwens, die volgens Drayer evenmin in de Kristallnacht en de jodenvervolging was geïnteresseerd. Ik zou zeggen: laat ze  doodvallen. Oordeel liever zelf.

Sommige uitingen lijken wel nooit te veranderen, behalve in hun taalgebruik. Hoor het volgende citaat, ontleend aan de Wikipedia, uit de Memorie van Antwoord bij de Nederlandse Rijksbegroting 1938. Het citaat gaat over het toelaten van Duits-joodse vluchtelingen, die al voor de Kristallnacht (beter: Reichspogromnacht) van november 1938 Duitsland ontvluchtten:

Janneke Stegeman: ''Herdenken zou geen onschuldige bezigheid moeten zijn''

Het duo Smit en Vlaar op de rug gezien tijdens de herdenking in de Uilenburgersjoel (Foto Anja Meulenbelt)

Vooraf waren er de nodige dreigementen geweest, en de gebruikelijke leugens en verdachtmakingen over onze kritiek op Israel en ons ''antisemitisme''. Representatief was bijvoorbeeld de kletskoek van mevrouw Elma Drayer, bekend van eerdere feitenvrije stukken waarin ze onder andere anderen ten onrechte van antisemitisme betichtte en ons van verkeerde bedoelingen. Voor de EO radio (Dit is de Dag)  herhaalde ze nog eens uit den treure dat we de Kristallnachtherdenking ''misbruiken'' voor ons anti Israel protest. ''Laat bij die herdenking voorop staan wie er worden herdacht: de gedeporteerde joden. Het is absurd in eenzelfde bijeenkomst joden in het beklaagdenbankje te zetten, ' zei de gevierde columniste van tegenwoordig de Volkskrant.
Tja. Als het waar was geweest had ze gelijk gehad. Maar dat was het dus niet. Mevrouw Drayer is namelijk wel vaker te lui om haar huiswerk te doen. Als ze de jaargangen van onze herdenkingen na had gelezen (hier te zien en wat onbreekt is ook wel op internet te vinden) had ze kunnen zien dat Israel zelfs helemaal nooit ter sprake is gekomen op onze herdenkingen. Behalve dan verleden jaar toen het Palestijnse Israelische parlementslid Haneen Zoabi sprak over de achtergestelde positie van de Palestijnen in Israel. Een kritisch verhaal, ja, maar of het anti Israelisch was, is toch de vraag. Ook lijkt het niet echt antisemitisch om te vragen op voet van gelijkheid met de Joodse bewoners van Israel te mogen worden behandeld.

De oudste Kristallnachtherdenking van Amsterdam opnieuw in de knel

Joodse arrestanten worden meegevoerd door de straten van Baden Baden, 10 november 1938. 

Op veel plaatsen in Nederland - en het buitenland - wordt aanstaande woensdag 9 november de Kristallnacht herdacht, de nacht in 1938 toen de Duitse nazi's tientallen synagoges, en duizenden winkels en andere zaken van Joden platbrandden en duizenden arresteerden en afvoerden naar  concentratiekampen als Dachau. Het was de eerste manifestatie van hoe Hitler-Duitsland in de jaren daarna met zijn Joden (en zigeuners en geestelijke gehandicapten) zou omgaan.

Ook in Amsterdam gebeurt dat door het Platform Stop Racisme en Uitsluiting. Anders dan voorgaande jaren dit jaar niet bij het monument voor het Joodse verzet bij het Stadhuis, maar in de    Uilenburger Synagoge, Nieuwe Uilenburgerstraat 91, Amsterdam.
Sprekers zijn :

• Jerry K.L. Afriyie (Dichter)
• Janneke Stegeman (Theoloog des Vaderlands en theoloog bij de Nieuwe Liefde)
• Jaap Hamburger (Voorzitter Een Ander Joods Geluid)

• Het Duo Smit & Vlaar zorgt voor muziek (Jiddische en andere liederen)

Hypocriet

Hoewel ik helemaal geen tijd heb - dit blog is om studieredenen in ieder geval tot het eind van het jaar gesloten en eigenlijk alleen open voor gastbijdragen terwijl nieuws alleen nog op mij andere blog  The Pessoptimist. te vinden  is - kon ik het niet laten te reageren. Op een wel erg hypocriet stukje. Hieronder dus. 

Hilla Dayan

 Het is tot de Joodse gemeenschap doorgedrongen. Dit jaar herdacht het Platform Stop Racisme en Uitsluiting de Kristallnacht van 1938 met als een van de spreeksters Haneen Zoabi. Een Palestijnse!! Dat moest wel een terroriste zijn!! Een antisemiet!! Dat zeiden sommigen in de Joodse gemeenschap dan ook, sommigen zeiden zelfs nog wel ergere dingen. 

Maar ondertussen was er toch kennelijk wat losgewrikt, waren er vragen gerezen. In het blaadje met de pakkende titel ''Joods nu'' van het landelijke Verbond voor Progressief Jodendom (de nieuwe weidse naam van de Liberaal Joodse Gemeente) moest kennelijk wat worden uitgelegd. Of was het toeval, dat het onderwerp ter sprake kwam in de rubriek ''Op het scherp van de snede"? Hoe dan ook, Hilla Dayan, universitair docent aan de UvA, mocht er iets over schrijven. Ze hield eerst een lange inleiding waarin ze schreef dat het begrijpelijk is, omdat in Nederland zoveel Joden werden weggevoerd en het trauma daarom zo groot is, dat mensen liever de ''Kristallnacht'' herdenken in plaats van ''één van de meer dramatische gebeurtenissen van de shoa zelf, zoals ''de eerste razzia in 1941, of het leeghalen van de Jodenbuurt en het weeshuis waar nu de Stopera staat."

Een weerwoord tegen lasterlijke onzin vond de NRC niet nodig

UPDATE: Ook de directeur van Een Ander Joods Geluid, Max Wieselmann, schreef de NRC een brief die werd geweigerd. Hij is hier nu eveneens te lezen (zie onderaan).

 Op 9 november plaatste NRC-Handelsblad een opiniestuk onder de kop ''Antiracisten stop eens met die Holocaust vergelijking.'' Het stuk was geschreven door de zich ''filosoof en schrijver'' noemende Sebastien Valkenberg die daarin een aanval deed op de Kristallnachtherdenking van het Plat form Stop Racisme en Uitsluiting. Valkenberg verweet - de kop zei het al - dat het Platform ''minderheden in de rol van Jood duwt'', dat de Joodse slachtoffers van de Kristallnacht bij de herdenking ''slechts een bijrol vervullen'', en dat een petitie om het Platform voortaan te verhinderen bijeen te komen bij het monument voor het Joodse verzet in 40-45  steun zou verdienen. 
Ik schreef namens het Platform een ingezonden brief om Valkenbergs tendentieuze onjuistheden recht te zetten, maar de NRC liet me weten dat ze ''elke week gemiddeld wel 150 brieven krijgen'' en daarom de mijne niet konden plaatsen. Ook anderen die bezwaar maakten tegen Valkenbergs onzin kregen nul op het rekest. Een slechte beurt, beste NRC: wel de ongefundeerde tendentieuze bagger van een rechtse ''filosoof'' meenemen, maar terechte protesten in de prullenbak flikkeren. 

"What should be learned from the persecution of Europe's Jews is how to live in equality''

Speech by Haneen Zoabi, at the occasion the the Crystal Night commemoration of the Platform Stop Racism and Exclusion in Amsterdam, 8 Novemher 2015.  (Ms  Zoabi is a member of the Israeli parliament for the Joint List of Arabic parties, She belongs to the party Tajammu al-Watani al-Dimoqrati, the National Democratic Alliance).(Foto Sonja Zimmermann)

I wish to thank you for inviting me to this special ceremony, in this special location.

I'm honored to speak in the memory of the victims of crystal night, and in the name of all victims of racism and prejudice and persecution.   

I'm honored to speak in the name of the Jewish resistance and in the name of all those who resist oppression, during their life time.

During crystal night, thousands of businesses and hundreds of synagogues were ruined and burned down by German brown shirts. 

Perhaps the majority of Germans did not approve, but they kept quiet. When in Israel two churches and tens of mosques are burned, and hundreds of Israeli supporters of Beitar, shout "death to the Arabs" after each football match, when a family is burned to death,  when a 15 years old boy is burned to death, the majority keeps quiet, although they are perhaps shocked.

De komst van een Palestijnse parlementariër als lakmoesproef

Haneen Zoabi

Evenals voorgaande jaren organiseert het Platform Stop Racisme en Uitsluiting ook dit jaar weer een herdenking van de Kristallnacht van 9 november 1938, ter herinnering aan dit eerste van staatswege door de nazi’s georganiseerde pogrom tegen de Joden, dat de voorbode bleek van de Holocaust.  Dat gebeurt zoals altijd bij het monument voor het Joodse Verzet, naast het Stadhuis van Amsterdam op de hoek van de Amstel en Zwanenburgwal. Maar - LET OP - anders dan andere jaren gebeurt dat nu op zondagmiddag 8 november 2015 om 15.00 uur.
Eén van de drie spreeksters is dit jaar Haneen Zoabi, een Palestijns lid van de Knesset, het Israëlische parlement. Zij zal het onder meer hebben over de positie van de Israëlische Palestijnen. Andere spreeksters – het zijn dit jaar allen vrouwen – zijn Anya Topolski,filosoof en universitair docent politieke filosofie aan de Radboud universiteit Nijmegen, en Markha Valenta, wetenschapper en eveneens docente aan de Radboud universiteit, maar dan op het gebied van religie en politiek. De muzikale intermezzo’s worden dit jaar verzorgd door het duo Smit&Vlaar.

Stom stukje II: hoe Annabel giftig uitviel tegen een Kristallnachtherdenking

Nanninga

Een karweitje dat een tijdje is blijven liggen omdat ik andere dingen te doen had - een vervelend corvée ook, maar wel één dat nog moest worden gedaan - is reageren op de berichtgeving op rechtse internetsites over de Kristallnachtherdenking van 9 november. Die was dit jaar nogal verbazend. Het was ook eigenlijk helemaal geen berichtgeving. Dat woord slik ik in, het was eigenlijk meer een vorm van 'framing' of gewoonweg smaad.
Ik weet niet of u dat verschijnsel kent dat mensen iets beschrijven wat u hebt bijgewoond en dat u het dan niet herkent. Als journalist ben ik er een paar keer getuige van geweest, en ik vermoed dat andere journalisten het ook wel eens hebben meegemaakt. Je bent ergens geweest, hebt erover geschreven, en vervolgens lees je in een concurrerende krant een verslag van een collega die er ook bij moet zijn geweest, maar het geeft je de sensatie alsof je eigenlijk een heel andere gebeurtenis hebt meegemaakt dan die meneer van die andere krant.
Zo'n ervaring had ik dit jaar ook na de Kristallnachtherdenking waarvan ik zelf een van de organisatoren was geweest.

Over de Kristallnachtherdenking 2014, een rectificatie

Rolinha Kross (r) en Shura Lipovsky. (Foto: Anja Meulenbelt)

Zondagavond vond - zoals elk jaar - de herdenking van de Kristallnacht van het Platform Stop Racisme en Uitsluiting plaats bij het monument voor het Joodse verzet tegenover het stadhuis van Amsterdam. Sprekers waren professor Ido de Haan, SP-Kamerlid Sharon Gesthuizen en imam Yassin Elforkani die inviel voor Fatima Elatik die zich tot haar (en onze) grote spijt om medische redenen had moeten afmelden. Het was zoals altijd een waardige en volgens veel aanwezigen indrukwekkende herdenking. Ikzelf kan daar wat moeilijker een oordeel over vellen, omdat ik er zelf als presentator onderdeel van uitmaakte.
(Een verslag van de bijeenkomst staat op deze site (een filmpje volgt), Anja Meulenbelt geeft een verslag op haar blog en ik geef in de post hieronder de tekst van de rede van Ido de Haan).
Wij van het Platform konden er niet omheen dit jaar te melden dat het Centraal Joods Overleg en het CIDI het ons - opnieuw -  lastig hadden gemaakt. Door druk van die kant had dominee Plaisier van de Protestantse Kerken Nederland, die zich zelf als spreker had aangemeld, zich op het laatste moment ook weer afgemeld. En ook de zangeressen Shura Lipovsky en Rolinha Kross waren op het allerlaatste moment onder druk gezet. Ze kwamen gelukkig wel, maar kortten hun programma in om ook aanwezig te kunnen zijn op de herdenking van de ''officiële'' Joodse gemeenschap in de Portugese snoge.

Antisemitisme en rassenhaat worden pas echt gevaarlijk als ze worden geadopteerd door de staat

Ido de Haan (Foto Anja Meulenbelt)

Een van de sprekers op de Kristallnachtderdenking 2014 van het Platform Stop Racisme en Uitsluiting was Ido de Haan, hoogleraar politieke geschiedenis aan de universiteit van Utrecht. Hieronder zijn verhaal:
We herdenken vanavond het feit dat zesenzeventig jaar geleden, in de nacht van 9 op 10 november 1938 in Duitsland op zeer omvangrijke schaal Joden werden aangevallen. De gebeurtenis staat bekend als Kristallnacht, vanwege de vele winkelruiten van Joodse winkeliers die aan scherven werden gegooid, maar in Duitsland wordt nu de term Novemberpogrom gehanteerd. Niet alleen winkels werden vernield, maar in vrijwel alle Duitse steden werden de synagogen in brand gestoken, huizen van Joden geplunderd en Joodse begraafplaatsen verstoord. Vele duizenden Joden werden mishandeld, terwijl waarschijnlijk zo’n vierhonderd Joden om het leven kwamen.
Voor veel Joden zal de Novemberpogrom niet als een verrassing zijn gekomen. In de jaren daarvoor waren de rechten van Joodse burgers in Duitsland stap voor stap ingeperkt en werden zij blootgesteld aan vernedering en mishandeling. Pogroms, massale gewelddaden tegen Joden, waren al veel langer een terugkerend verschijnsel in grote delen van Europa. De Novemberpogrom was zo bezien het zoveelste hoofdstuk in een lange geschiedenis van massaal geweld tegen Joden. En zo is Kristallnacht ook vaak herinnerd: als een uiting van spontane volkswoede van een door en door antisemitische Duitse bevolking, die op gewelddadige wijze lucht gaf aan haar anti-Joodse sentimenten.

Kristallnachtherdenking 2014

De synagoge van Aken, vernield in de Kristallnacht.

Update: zie onder.
 Ook dit jaar organiseert het Platform Stop Racisme en Uitsluiting weer een herdenking van de Kristallnacht, de nacht van 9 november 1938, waarin in nazi-Duitsland honderden winkels, huizen en synagogen in vlammen opgingen, bijna 100 Joden werden gedood en duizenden werden weggevoerd. De Kristallnacht bleek een opmaat te zijn voor wat in de jaren daarna gebeurde met Joden, Sinti en Roma, en psychiatrische patiënten. Op veel plaatsen wordt de Kristallnacht herdacht als een soort waarschuwing waar racisme en uitsluiting toe kunnen leiden. In Amsterdam gebeurt het sinds in 1992 een aanval werd gepleegd op asielzoekers in Rostock (Dld.)
Net als andere jaren wordt de herdenking dit jaar gehouden bij het monument voor het Joodse verzet, Amstel hoek Zwanenburgwal, schuin tegenover het Stadhuis van Amsterdam, op 9 november, van 19.30 uur tot 20.30 uur.
Sprekers zijn - Ido de Haan, hoogleraar politieke geschiedenis aan de Universiteit van Utrecht;
- Fatima Elatik, voormalig stadsdeelvoorzitter Amsterdam-Oost en actief in de door haar en rabbijn Lody van de Kamp opgerichte dialooggroep Salaam-Shalom;
- Sharon Gesthuizen, Tweede Kamerlid van de SP met in haar portefeuille vreemdelingenzaken;
- Dr. Arjan Plaisier, Scriba van de Protestantse Kerken Nederland (PKN).
Muzikale omlijsting zal er zijn van de zangeressen Rolinha Kross en Shura Lipovsky. Zij zullen individueel en als duo Jiddische liederen zingen.
Update: Dominee Arjan Plaisier, scriba van de Protestantse Kerken Nederland (PKN) zal niet van de partij zijn.

Niemand heeft een monopolie op de 4 mei herdenking

Ewoud Sanders schreef in NRC Handelsblad een stukje naar aanleiding van alle heisa die er ook dit jaar weer ontstond rond de nationale dodenherdenking onder de titel 'Maak van nationale dodenherdenking geen exclusieve Jodenherdenking'. Wat hij schrijft was me uit het hart gegrepen. Ik geeft hier zijn betoog verkort weer, hopelijk zonder het al te veel te kort te doen. Het origineel staat hier en is  uiteraard uitgewogener en daardoor beter: 

Herdenking op de Waalsdorpervlakte bij  Den Haag, plek waar verzetsstrijders werden gefusilleerd.

Als Auke de Leeuw, een jongen van vijftien, op de Dam een gedicht wil voordragen waarin hij een oudoom herdenkt die „koos voor een verkeerd leger”, dan weet het Nederlands Auschwitz Comité dit te voorkomen. Voordragen van het gedicht zou volgens dit comité strijdig zijn „met iedere vorm van zindelijk denken en fatsoen”.

Belangenvereniging Federatief Joods Nederland voorkwam via de rechter dat tijdens de dodenherdenking in Vorden, Gelderland, ook tien Duitse dienstplichtigen werden herdacht. De voorzitter van Federatief Joods Nederland, een miniclubje dat een handvol mensen vertegenwoordigt, noemde dit voornemen „grievend” en „misselijkmakend”.

Een Joodse groepering die zich TOF noemt, een Jiddisch woord voor ‘goed’, maar hier als afkorting van Tradition is Our Future, bestond het zelfs om een vliegtuigje boven Vorden te laten vliegen met op een reclamesleep de tekst „Vorden is fout!”

Ik vind dit kwalijke ontwikkelingen. Nederland telt niet één Joodse gemeenschap, het gaat om een zeer verdeelde groep van zo’n 52.000 mensen. Leden van kleine groepjes eisen buitensporig veel macht op. Zij doen dit op basis van een vast argument: respect voor het ongekende leed dat de Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog is aangedaan.

En: 

Als de geschiedschrijving van de laatste decennia ons iets over de Tweede Wereldoorlog heeft geleerd, dan is het wel dat de tweedeling tussen goed en fout veel te simplistisch is.  (..) Steeds meer mensen zien ook sommige daders als slachtoffers – slachtoffers van de omstandigheden.

......als het aan mij had gelegen, had Auke de Leeuw zijn ontroerende gedicht voorgelezen op de Dam en had het gemeentebestuur in Vorden gerust bij de graven van die Duitse dienstplichtigen mogen stilstaan.

Waarom? Omdat de dodenherdenking een nationale herdenking is, geen Jodenherdenking (die bestaat al en heet Jom Hasjoa). ....(....)  De toenemende Joodse monopolisering van de dodenherdenking wekt wrevel op, merk ik om mij heen. De nationale ontwikkeling volgen en mededogen opbrengen voor sommige daders zou juist respect opleveren.

De dodenherdenkingen op 4 mei, het is me wat. Ze leveren al een paar jaar gedonder op. Twee jaar geleden mocht de Duitse ambassadeur niet naar de herdenking op de Dam, een jaar geleden was er stampei over het feit dat Grimbert Rost van Tonningen, zoon van één van de beruchtste Nederlandse nazi's maar zelf wel degelijk ook een slachtoffer, een rede zou houden. Dit jaar was het dus Vorden en de 15-jarige Auke de Leeuw. Volgend jaar is er vast wel weer iets anders aan de hand.
Op 3 mei was er, als voorbereiding op de herdenking - en juist ook omdat er alweer van alles om te doen was geweest - een debat in De Balie in Amsterdam onder de titel `De 2e Wereldoorlog: IJkpunt of zeikpunt?  Deelnemers waren onder meer acteurs, de psychoanalyticus en traumadeskundige Wouter Gomperts, de historicus Von der Dunk (sr),  en hoogleraar journalistiek Frank van Vree, plus de zaal. (Strafpleiter Bram Moszkowicz zei op het laatst af).  Felix Rottenberg leidde en zorgde voor een soort constructieve chaos, waaruit naar voren kwam dat weliswaar ongeveer iedereen die twee minuten stilte op 4 mei wel wil behouden, maar dat de inhoud ervan lang niet meer voor iedereen hetzelfde vertegenwoordigt. Von der Dunk had dat in een inleiding waarmee hij de spits mocht afbijten ook al geconcludeerd. Het was volgens hem de verklaring voor die steeds terugkerende ´´affaires´´ rond 4 mei. De zwart -wit  tinten (goed of fout) waarin na de oorlog op de gebeurtenissen werd teruggekeken, hebben plaatsgemaakt voor meer grijs, zei hij, en steeds minder mensen kunnen zich daarom herkennen in - of claimen te spreken vanuit - een soort vanzelfsprekend wij-gevoel.
Als ik de avond in mijn eigen woorden resumeer, kwam eruit dat discussie over de inhoud van de herdenking goed en nodig is om de verschillende visies tot hun recht te laten komen en te zorgen dat er überhaupt, nu de generatie die het heeft meegemaakt aan het uitsterven is, nog wel een inhoud aan gegeven kan worden. De suggestie uit de zaal van de historicus Blom (ex-directeur van het NIOD) om op of rond 4 mei voor debatten over historische onderwerpen te zorgen, klonk wat dat betreft zinvol.

 Publiek bij een voorstelling van de Barbaren.

Twee mensen die al een tijdje zorgen voor die extra inhoud - en die ook het debat in De Balie hadden georganiseerd - zijn Jaïr Stranders en Bo Tarenskeen, theatermakers en toevallig ook filosoof. Of  misschien is dat laatste niet zo toevallig. Drie jaar geleden begonnen zij met 'Theater na de Dam', dat inmiddels is uitgegroeid tot een uitgebreide onderneming. Afgelopen 4 mei was van alles te doen in diverse theaters, van Toneelgroep Amsterdam en Ramsy Nasser tot theatergroep Nieuw  West met ´Lokjoden´. Zelf was ik bij een voorlezing van ´Het vuil, de stad en de dood´van Rainer Werner Fassbinder, door de groep ´Barbaren & Co. die duidelijk maakte dat het achteraf totaal onbegrijpelijk is dat dit stuk zo´n 25 jaar geleden een gigantische rel veroorzaakte en niet mocht worden opgevoerd omdat het antisemitisch zou zijn. Ook dat is een bewijs voor hoe de perspectieven in toch maar enkele jaren tijd radicaal kunnen veranderen. Vandaar ook deze keuze natuurlijk van Barbaren & Co. Wat mij betreft: alle hulde voor Stranders en Tarenskeen voor de manier waarop zij proberen de rituele 4 mei gebeurtenis van een nieuwe inhoud te voorzien en voor wie er dit jaar nog niet heen is geweest een aanrader om het volgend jaar te doen.

Het CIDI speelt met vuur

Chateau de Carrouges, 5 kilometer van de plaats waar ik nu zit, een van de mooiste kastelen van Frankrijk 

Vanuit een regenachtig Normandië lees ik wat verslagen over de Kristaallnachthedenking van afgelopen dinsdag en ik krijg koude rillingen. Dat komt niet door de temperatuur hier – ondanks de flarden natte wind is het best uit te houden en heeft zelfs een boswandeling nog wel zijn charmes - maar door de .associaties die ik erbij krijg.
In Nederland is namelijk iets vreemds aan de gang. Sinds 1992 heeft Nederland Bekent Kleur de Kristallnacht herdacht. Ik heb daar nooit kritiek op gehoord. En nu ineens deugt er van al die herdenkingen helemaal niets meer. Ook niet meer van de laatste. Wat volgens de aanwezigen die ik gesproken heb een waardige herdenking was van een gruwelijk moment in de geschiedenis, blijkt plotseling in sommige verslagen een gekleurde vertoning te zijn geweest. Zo was er iemand die erop wees dat Mirjam Ohringer die op de laatste herdenking sprak, een communistisch verzetsverleden had. Dat deugde blijkbaar niet. Ook de dichter Bertold Brecht, van wie een gedicht werd voorgedragen, zou om dezelfde reden niet meer mogen. Ik begrijp dat mensen die deze onzin opschrijven de herdenking van de Februaristaking ook een foute zaak moeten vinden. Die was immers ook grotendeels een zaak van de CPN.

Nu zou je kunnen vermoeden dat wie zoiets schrijft op zijn best totaal gespeend is van historisch besef. Maar zo is het niet, want het gaat niet om uitzonderingen. Met terugwerkende kracht blijkt namelijk volgens sommigen dat alle Kristallnachtherdenkingen tot nu toe politiek gekleurd waren. Het feit dat er (ook) Internationale Socialisten kwamen en mensen die kritiek hebben op Israel kon ineens niet meer, zelfs al hebben ze die kritiek elders en niet tijdens Kristallnachtherdenkingen geuit. Of hebben rabbijn Soetendorp, Ed Van Thijn, Mohammed Rabbae en wethouder Freek Ossel echt vreselijke dingen gezegd? Dingen die ik toen niet heb gehoord en evenmin uit hun geschreven speeches heb gehaald?
Het bontst qua verdachtmakingen maakte Esther Voet het, de hoofdredacteur van het Nieuw Israelietisch Weekblad, een Joods krantje dat hoe langer hoe sektarischer wordt en intussen waarschijnlijk nauwelijks echt veel meer lezers trekt dan dit blog.Voet schrijft dat er ditmaal niet werd opgeroepen tot een boycot van Israel, maar dat dit in het verleden herhaaldelijk wel werd gedaan. Een aperte leugen en daarom een bewering die haar wat mij betreft diskwalificeert voor het vak dat ze pretendeert uit te oefenen.
Maar waarom dit alles? Waarom wordt er zo geschreven over een pluriforme herdenkingstraditie waar Joden, allochtonen, links en rechts altijd welkom zijn geweest? Het antwoord is natuurlijk dat het CJO (lees CIDI) zich ervoor heeft geworpen en met terugwerkende kracht besmet heeft verklaard. Je kan je afvragen waarom ze - als ze zo ontevreden waren - niet eerder ingrepen. Je kan je vooral afvragen waarom gekozen werd voor deze destructieve manier. In plaats van de boel een week van tevoren per persverklaring besmet te verklaren, zodat mensen die gevraagd waren mee te werken het af lieten weten, had het CIDI natuurlijk ook gewoon Nederland Bekent Kleur kunnen opbellen en vragen of ze mee mochten praten over de organisatie.
Maar nee, het CIDI koos voor deze benadering. Blijkbaar was het de bedoeling om de invloed en het morele overwicht die 'officieel Joods Nederland' nog steeds hebben aan te wenden om de NBK-herdenking kapot te schieten. Ergens, misschien wel door de Israelische heren naar wier pijpen het CIDI nu eenmaal veelvuldig pleegt te dansen, moet zijn besloten dat dat linkse gespuis in Nederland een lesje moest hebben. De Israelische regering die - luister naar de recente redevoeringen van Netanyahu - zo de mond vol heeft van hoe schandelijk het is hoe Israel wordt gedelegitimeerd, met boycots bedreigd en door Goldstone-achtige onderzoeken wordt achtervolgd, vond het kennelijk zelf weer eens tijd om te laten zien wat delegitimeren werkelijk inhoudt.
En zie, dat is kinderlijk eenvoudig: Je uit wat over een oproep, die bij een clubje dat met NBK sympathiseert verzeild raakt naast een oproep om Israel te boycotten, je miespelt wat over ultra-linkse denkbeelden van sommige organisatoren en het werkt. Het werkt omdat Joden, als de slachtoffers per excellence van WO II bij veel mensen een soort status van morele onaantastbaarheid hebben gekregen, en het werkt door het huidige klimaat in Nederland waar - mede door toedoen van Geert Wilders -  waarden die vroeger vrij universeel leken te zijn, zoals mensenrechten, gelijkwaardigheid van individuen van verschillende achtergrond, redelijke omgangsvormen en respect voor de waarheid, plaats hebben gemaakt voor een klimaat waarin discrimineren, schelden, verdachtmaken, liegen en vals spelen normaal zijn.

Het CIDI drijft, nu Israel in toenemende mate kritiek van links ontmoet en eigenlijk alleen nog op handen wordt gedragen door (ultra)rechts, mee op deze stroom. En het speelt daarmee een gevaarlijk spel. Het dreigt hiermee 'officieel Joods Nederland' te isoleren en in een ultra-rechtse hoek te zetten. Wie de Kristallnacht wil.isoleren als een zaak die alleen mensen aangaat die een historische gebeurtenis willen herdenken zonder daar lessen uit te kunnen of willen trekken voor het heden  - wie bij die herdenking iedereen wil uitsluiten die niet kritiekloos achter Israel staat - zet de deur open voor een toekomst waarin straks Joden en anderen misschien wel gescheiden herdenkingen zullen hebben.
Misschien dat het CIDI daar maar eens over na moet denken, voordat het links steeds verder van zich vervreemd en voor de zoveelste keer de wereld op haar kop zet door mensen  zwart te maken en  verdeeldheid te zaaien. Was dat niet een tactiek die juist tegen en niet dóór Joden werd gebruikt? Was dat niet waar ooit een organisatie als de Anti Defamation League voor werd opgericht? En heeft het CIDI daar niets van geleerd?