woensdag 3 maart 2010

De ene fatwa is de andere niet

De Groene Amsterdammer had lang, lang geleden een rubriekje getiteld 'Het ANP'. Daarin werden wekelijks de gaffes en canards van ons - toen nog - nationale persbureau vergaard en tentoongesteld ter lering ende vermaak. Ik krijg soms het gevoel dat dat nu gedaan zou kunnen worden met de NOS.
Pas hoorde ik op Radio 1 Ko Colijn uit de bocht vliegen over Iran, en vanmorgen had Radio 1 een opgetogen verhaal dat een moslimgeleerde, een zekere Mohammed Tahir ul-Qadri (Lara Rense had het over 'Ul-Kwadri') een fatwa heeft uitgevaardigd tegen het terrorisme.
Wat zegt de fatwa? Zelfmoordterroristen verdienen niet de hemel, maar de hel. Eindelijk een gematigd moslim-geluid! Een heuglijk feit! Nicole le Fever, correspondente in het Amman (Jordanië) werd uit haar bed gebeld om het prettige nieuws enig reliëf te geven. Zij vertelde dat Al-Qadri een belangrijke islamitische geleerde was, een sufi ook, en dat dat  het ging om een boek van 600 pagina's. Ze voegde er nog iets vaags aan toe over dat het een fatwa was geworden, omdat dat dan iets meer gewicht zou hebben.
Nu had ik nog nooit van de beroemde Tahir ul-Qadri gehoord, maar leidde uit de naam af dat hij Pakistaans zou zijn. Dat klopt. Hij zetelt in Lahore en heeft er een schare eigen volgelingen. Ook geniet hij enige bekendheid in Groot-Brittannië. Daar wonen namelijk ook veel Pakistanen. Daarbuiten is hij echter nagenoeg onbekend. Zijn 'school' wordt ook als als enigszins sektarisch en afwijkend gezien. Voor zover ik kon nagaan werd er dan ook niets over zijn fatwa gemeld in Jordaanse of andere Arabische media. Het deskundige commentaar van Nicole uit Amman sloeg dus nergens op, Radio 1 had beter de correspondente in Londen kunnen bellen. De BBC en een aantal Britse kranten hadden het nieuws namelijk wel - met de nodige kanttkeningen.
Uit die kanttekeningen bleek dat Ul -Qadri zijn fatwa al een jaar geleden in het Urdu had gepubliceerd en dat het nu ging om een Engelse vertaling die met veel pr-bombarie en tromgeroffel door zijn aanhang in Londen werd aangeprezen (Lees hier het commentaar van het persbureau Reuters). Reuters meldt in dat bericht ook het problematische feit dat Ul-Qadri misschien ook wel aan excommunicatie, oftewel takfir, doet als hij plegers van zelfmoordaanslagen naar de hel verwijst. En takfir (een praktijk die juist veel wordt gepraktiseerd door moslim-extremisten) werd in 2005 in de ban gedaan tijdens een grote conferentie in Amman, in een slotverklaring waaronder - temidden van tientallen andere - ook de handtekening van Ul-Qadri prijkt.
Maar,  veel belangrijker dan al het voorgaande over deze Pakistaanse geleerde van de C-categorie, is dat hij absoluut, maar dan ook absoluut, niet de eerste of enige islamgeleerde is die met een fatwa tegen terrorisme komt. De in Doha zetelende sheikh Yusuf al-Qaradawi, om maar één van de meest invloedrijke islamgeleerden van deze tijd te noemen, veroordeelde bijvoorbeeld 9/11 en heeft zich in een hele reeks uitspraken tegen Al Qaeda en andere rabiate groepen gekeerd. Een probleem met Qaradawi is dat hij weer wel het verzet van de Palestijnen tegen de Israëlische bezetting en zelfs zelfmoordaanslagen van Hamas goedkeurt (met de argumentatie dat in Israël vrijwel alle burgers (reserve)militairen zijn). Dat maakt dat hij in het Westen als een 'terrorist' wordt weggezet. Daardoor krijgt hij hier niet de aandacht die hij verdient (lees bijvoorbeeld hier het korte commentaar dat de Amerikaanse academicus Mark Lynch op zijn blog schreef over Qaradawi's verleden jaar verschenen boek over de jihad). Maar die onbekendheid, plus het feit dat het blijkbaar in Hilversum niet is doorgedrongen dat er wel degelijk een hele serie moslim-uitspraken tegen het zinloos aanwenden van geweld bestaat, ontslaat Radio 1 niet van de verplichting om gewoon zijn huiswerk te doen. Een beetje googelen was al genoeg geweest.

Geen opmerkingen: